Phản ứng hóa học là gì? Phản ứng hóa học xảy ra khi nào?

0

Trong đời sống, có nhiều hiện tượng chúng ta hay gặp là phản ứng hóa học. Tuy nhiên, phản ứng thế nào gọi là phản ứng hóa học, diễn biến của các phản ứng thế nào? điều kiện xảy ra như thế nào và có những loại phản ứng nào? Hôm nay, cùng chuyên mục hóa học tìm hiểu kiến thức phương trình hóa học chi tiết nhất.

Phản ứng hóa học là khái niệm nằm trong chương trình hóa học lớp 8 của bậc THCS. Khái niệm này giúp chúng ta phân biệt các hiện tượng trong đời sống thực tiễn và kiến thức nhâp môn quan trong của môn hóa học 8. Mời các bạn tham khảo bài viết bên dưới, để hiểu thêm về phương trình hóa học nhé.

Phản ứng hóa học là gì?

– Phản ứng hóa học là quá trình biến đổi từ chất này thành chất khác. Trong phản ứng hóa học, tên gọi của các chất như sau:

+ Chất phản ứng là chất ban đầu bị biến đổi thành chất khác, hay còn gọi là chất tham gia phản ứng.

+ Chất được gọi là sản phẩm của phản ứng hóa học là chất mới được hình thành sau phản ứng hóa học.

phan-ung-hoa-hoc-la-gi-phan-ung-hoa-hoc-xay-ra-khi-naoKhái niệm phản ứng hóa học chi tiết nhất

– Trong phản ứng hoá học tổng khối lượng các chất tham gia phản ứng bằng tổng khối lượng các chất tạo thành sau phản ứng.

Phản ứng hóa học được biểu diễn bằng phương trình hóa học (PTHH) (PTHH có thể bằng chữ hoặc công thức hóa học). Có thể mô tả một phản ứng hóa học như sau:

Tên các chất tham gia phản ứng  → Tên các chất sản phẩm tạo thành

Nhôm + oxi  → Nhôm oxit

Nhôm phản ứng với khí oxi (đốt nôm trong không khí ở nhiệt độ cao) tạo thành sản phẩm là nhôm oxit.

Điều kiện xảy ra phản ứng hóa học

– Khi các chất tham gia phản ứng tiếp xúc với nhau, khi đó phản ứng hóa học xảy ra. Để phản ứng dễ dang xảy ra thì bề mặt tiếp xúc của các chất phản ứng càng lớn.

Ví dụ: khi cho thanh kim loại nhôm tác dụng với oxi và bột nhôm tác dụng với với oxi. Dạng bột nhôm (bề mặc tiếp xúc lớn hơn) sẽ phản ứng dễ dàng hơn.

– Nhiệt độ cần cho phản ứng hóa học xảy ra. Vì một số phản ứng hóa học chỉ xảy ra khi đun nóng đến một nhiệt độ nhất định.

Ví dụ: Sắt phản ứng với axit sunfuaric ở điều kiền bình thường không cần nhiệt độ. Tuy nhiên, khi cho lưu huỳnh phản ứng với bột sắt thì phản đun nóng đến nhiệt độ nhất định. Khi đó, phản ứng mới xảy ra. Sản phẩm của quá trình là sắt (II) sunfua.

– Để phản ứng hóa học xảy ra và tăng tốc thì cần chất xúc tác. Chất xúc tác giữ 2 vai trò quan trọng: giúp phản úng xảy ra và thúc đẩy phản ứng nhanh hơn. Điểm đặc biệt của chất xúc tác là tham gia vào phản ứng, nhưng sao phản ứng không mất đi và giữ nguyên sau khi phản ứng xảy ra.

Ví dụ: hay gặp nhất trong đời sống là quá trình lên men. Phản ứng tạo thành dấm ăn từ rượu thì cần phải có men để làm chất xúc tác cho phản ứng xảy ra.

 Diễn biến của một phản ứng hóa học

Ví dụ: xét phản ứng hóa học: than (thành phần là Cacbon) cháy trong khí oxi hình thành khí Cacbon dioxit. Phản ứng được thể hiện bằng phương trình hóa học như sau: C + O2 → CO2

phan-ung-hoa-hoc-la-gi-phan-ung-hoa-hoc-xay-ra-khi-nao-1Ví dụ thể hiện diễn biến của phản ứng than cháy trong khí oxi

Trước khi phản ứng xảy ra: các nguyên tử C ở dạng đơn chất, O liên kết với O. Phản ứng hóa học xảy ra thì có sự thay đổi các liên kết hóa học. Các một nguyên tử C liên kết với 2 nguyên tử O tạo thành cacbon dioxit. Số nguyên tử C và O không thay đổi mà chỉ có sự thay đổi liên kết giữa các nguyên tử.

Qua phản ứng trên, chúng ta rút ra được diễn biến chính của một phản ứng: Trong một phản ứng hóa học, chỉ có liên kết giữa các nguyên tử thay đổi làm cho phân tử này biến đổi thành phân tử khác.

Phản ứng hóa học xảy ra khi nào?

– Dấu hiệu để nhận biết một phản ứng hóa học đã xảy ra là có chất mới xuất hiện, chất mới này khác với chất phản ứng.

– Đặc điểm nhận biết các chất mới được tạo thành: dựa vào trạng thái (rắn, lỏng, khí), màu sắc. Bên cạnh đó, sự tỏa nhiệt của phản ứng hoặc sự phát sáng… cũng là một dấu hiệu để nhận diện phản ứng hóa học.

Một số ví dụ:

– Nhận biết dựa vào trạng thái: khi cho thanh kim loại Magie vào dung dịch axit Clohidric (HCl). Hiện tượng nhận biết là: thanh kim loại tan dần và sủi bột khí do có sự hình thành khí H2.

– Nhận biết dựa vào sự phát sáng: một số kim loại (bột im loại) cháy trong khí oxi có màu sắc khác nhau.

phan-ung-hoa-hoc-la-gi-phan-ung-hoa-hoc-xay-ra-khi-nao-2Dùng màu sắc để nhận diện phản ứng hóa học xảy ra

– Nhận biết dựa vào hình thành chất mới và nhiệt của phản ứng: Khi cho vôi sống (Canxi oxit – công thức CaO) cốc vào nước. Hiện tượng là vôi sống tan dần, hơi nước bốc lên và hình thành chất rắn Ca(OH)2. Cốc nước nóng lên do phản ứng toả nhiệt nhiệt.

Phân loại phản ứng hoá học

– Phản ứng phân hủy là phản ứng trong đó một chất bị phân hủy thành 2 hoặc nhiều chất mới khác nhau.

Ví dụ CaCO3  → CaO + CO2

– Phản ứng kết hợp hay hóa hợp là phản ứng trong đó hai hay nhiều chất kết hợp với nhau tạo thành một chất mới.

Ví dụ CaO + H2O  → Ca(OH)2.

– Phản ứng thế là phản ứng trong đó nguyên tử của ngyên tố này ở dạng đơn chất thay thế nguyên tử của nguyên tố khác trong hợp chất.

Ví dụ Zn + H2SO4 loãng  → ZnSO4 + H2

– Phản ứng trao đổi là phản ứng trong đó các hợp chất trao đổi nguyên tử hay nhóm nguyên tử với nhau.

Ví dụ BaCl2 + H2SO4  → BaSO4 + 2HCl.

– Phản ứng oxi hoá – khử là phản ứng trong đó có sự trao đổi electron giữa các nguyên tử hoặc ion của các chất tham gia phản ứng, do đó làm thay đổi số oxi hoá của chúng.

phan-ung-hoa-hoc-la-gi-phan-ung-hoa-hoc-xay-ra-khi-nao-3Giới thiệu phản ứng oxi hóa khử, sự biến đổi số oxi hóa các chất sau phản ứng

– Phản ứng tỏa nhiệt là phản ứng hóa học giải phóng năng lượng dưới dạng nhiệt. Ví dụ: Phản ứng đốt củi hay than, phản ứng cháy xăng dầu, …
– Phản ứng thu nhiệt là phản ứng hóa học hấp thụ năng lượng dưới dạng nhiệt. Ví dụ: Khi sản xuất vôi, người ta phải liên tục cung cấp năng lượng dưới dạng nhiệt để thực hiện phản ứng phân hủy đá vôi.

– Phản ứng trung hòa: là phản ứng giữa một chất có tính axit và một chất có tính bazơ.

Ví dụ 2HCl (axit) + 2NaOH (bazo)   →  2NaCl + H2O.

Lời kết 

Trên đây, chúng tôi tổng hợp kiến thức về phản ứng hóa học đầy đủ nhất. Phản ứng hóa học được biểu diễn bằng một phương trình hóa học. Vậy phương trình hóa học là gì? cách lập một phương trình hóa học như thế nào. Mời các bạn tham khảo bài viết Phương trình hóa học nhé! Chúc các bạn học tốt.

Chia sẻ: